arghakhanchi
मिति:
*स्थानीय निर्वाचन २०७४ ! Local Election 2074 *
भर्खरै
थप समाचार
बिज्ञापनहरु Advertisements
banner
banner
banner
मत सर्वेक्षण
देशका तीन प्रदेशमा उल्लासमय रुपमा पहिलो चरणको स्थानिय निर्वाचन सम्पन्न भएको छ। आगामी जेष्ट ३१ गते घोषणा गरिएको दोस्रो चरणको स्थानिय निर्वाचन समयमा होला वा हुँदैन ?

हुन्छ
हुँदैन
गर्नै पर्
थाहा भएन

भोट दिनुहोस् परिणाम हेर्नुहोस्
पुराना मत परिणामहरु
बिज्ञापनहरु
banner
 
विचार,विश्‍लेषण,अन्तरवार्ता

जातिय राजनीति, संघीयता र अहिलेको परीबेशtext size increase   text size decrease   Print    rss (२०७३ म‌सिर १८, शनिवार)

world news

             
प्रताप शर्मा

जातिय राजनीति रङका आधारमा , नाक चुच्चो छ या बोदो र साररिक बनोटका आधारमा र जैबिक आधारमा गरिने कुराबाट हामी परीचित छौ । जातिय राजनीति गर्ने हरुले बर्गिय राजनीति र एजेण्डा भुल्दा बिश्वोका धेरै राष्ट्र टुक्रा टुक्रा परेका छन । यि जातिबादी नेताहरु जनतालाई उत्तेजक र अभिप्रेरक शक्तीका रुपमा मात्र प्रयोग गर्छन् जसबाट समाज बिग्रह हुन्छ । आज समाज बिग्रह हुने अवस्थामा पुग्दा यो जातीबादी राजनीतिको मनशाय बोकेका यि पतित आचरणका लाई बहिस्कार किन नगरने ? नेपालका हरेक पार्टीमा जातीबादी राजनीति गर्ने एउटा गिरोह छ त्यो हामी सबैलाई थाहा छ । यिनीहरुको सामुहिक रुपमा प्रतिबाद गर्नु पर्छ । कम्युनिष्टका नाममा देशलाई बिग्रहमा लाने कुरा कथम कदाचित शहीय हुँदैन । 

आम नेपाली जनताले बोसनिया बाट बुझ्न जरुरी छ , ३ वटा जाती समुह भएको देश १) सर्ब २) बोस्नियक ३) क्रेयटियन । सर्बले बोस्नीयक माथि निशाना साधथ्यो र क्रोटीयनले यो दुबै जातीको नरसम्हार चाहन्थ्यो । त्यो लडाईंमा २० लाख मान्न्छे बिस्थापित भए । जुलाई १९९५मा मात्र ८००० बोसनियकको हत्या गरियो , यो नरसम्हारले बोस्निया धवस्त भएको ईतिहास हामी सामु छ । यहाँ १०० औ जाती छन , के माओवादी यो नरसम्हार रोक्न सक्छ ? पावल कागमीले रुवन्डा माथि नियन्त्रण गरेको ईतिहास र २० लाख रुवन्डाका नागरिक शरणार्थी बनेको ईतिहास पनि बुझ्न जरुरी छ । 

हुतु र तुत्शीको त्यो जातिय लडाईं र नेपालका १०० औ जातीको अब पुन लडाईंलाई हामी बुझेर अगाडि बढ्ने कि ? मेरो प्रश्न जातीबादी राजनीति गर्ने हरेक पार्टीका ति नलायक नेतालाई ? लेबनानमा सुन्नी मुसल्मान र क्रिसचियनको लडाईं बाट २५०००० मान्छे १९५० देखी १९९० सम्म मारिएका छन । के माओवादीले यो नबुझेकै हो त ? माओवादीले उठाएको जातिय पहिचान किन जातिय द्वोन्दमा परीणत हुँदै छ त ? हरेक जातीको समाबेशीकरण र शसक्तीकरण  हुनुपर्छ तर जातका नाममा त्यो हैकमबाद सैह्य हुँदैन । ०६२ ( ६३ को आन्दोलन  पस्चात उपलब्ध प्राप्ती गणतन्त्र , संघीयता र धर्म निरपेक्ष्यता जस्ता कुराहरु अब गुम्न सक्ने खतरा प्रबल भएर गएको छ । राजनैतीक दल परीपक्क नहुँदा १७ सालमा प्रजातन्त्र गुमाउदै देशले पन्च्याती ब्यबस्थाको सुरुवात गर्नुपर्ने बाटो लियो र राजा महेन्द्र निर्द्लिय ब्यबस्थाबाट अगाडि बढे ।

 २०३७ साल बैशाख २० गतेको जनमत सङ्रहहुँदा पनि नेपाली जनताले पनच्याती ब्यबस्थाकै पक्षमा मतदान गरे , २४ लाख जनताले पन्चयात को पक्षमा र २० लाख जनताले बहुदलिय ब्यबस्थाको पक्षमा मतदान गरे । आर्को एक दशकको कठिनाई किन राजनैतीक पार्टीले भोग्नु र्पयो त , त्यो ईतिहास हामी सामु स्पश्ट छ । त्यो तीन दशकको अन्धकार र बिकास निर्माणलाई जे जसरी व्याख्या गरे पनि प्रजातन्तिक अभ्यासमा पार्टीहरु कम्जोर थिय , सत्ताको लुच्छा चुडीमा नेताहरुको स्वार्थ प्रबलरुपमा बिकास भएको थियो , जुन कारण प्रजातन्त्र गुम्यो , आज फेरी गणतन्त्र गुम्ने अवस्थामा देश छ । देश सफल हुने कि असफल भन्दा पनि पार्टी सफल या असफल भन्ने दोहोरीले कतै राष्ट्रनै गुम्ने त होइन प्रश्न ले झेलेको छ । जातियता ले माओवादीलाई राम्रो पाठ सिकएको छ अब पनि त्यही जतियताको गुलाम बन्ने हो भने ईतिहासले धिकार्ने छ ।

 बिबिधताले सम्पन्न्न नेपालमा कुनै एउटा सम्रचना र एकाइलाई उचाल्दै जातिय द्वन्दको बिउ जन्माउन खोज्नु पराजयकै कारण हुनेछ । जातिय पहिचान , भाषिक पहिचान र लैङिक पहिचानको कुरा गर्दा बहुभाषिक, बहुजातिय र बहुसन्स्कृतिक र बिबिधताले सम्पन्न नेपाल हो भन्ने नबुझ्नु गम्भिर गल्ती हुनेछ । चोर बाटो बाट पासा गराएका कती एजेन्डाहरु आज पनि जनमत सङ्रह गर्ने हो भने अस्विक्रित हुन्छन । हिजो एउटा संस्थाबाट शोशित र पीडित हुनुपर्थ्यो भने आज त हजारौं छोट्टे राजाहरुको जमात छ । नेपाली जनता यि छोट्टे जातिबादी बाट पीडित छन । 

संघियताकै सवालमा ब्यापक छलफल गर्नु जरुरी छ , यि चुनौती पेचिला छन कतै संघियता गुम्ने पो हो कि ? आज नेताको दिमागमा यो आउनु पर्थ्यो तर बिबेक सुन्य हुँदै जादा एक दिन एही बिषयले नेता पछुताउने छन । 

१ संघीय राज्यमा स्रोत र साधनको असन्तुलित बितरण हुन सक्छ जसका कारण असमान बिकास र द्वन्द निम्तिन सक्छ 
२ संघिय प्रणाली खर्चिलो हुन्छ जसको कारण बजेटको अभाब र बिनियोजनमा समस्या देखिन सक्छ 
३ संघिय राज्यको स्थापनाले अलग राष्ट्रको माग गर्न सक्ने छन जसले राष्ट्रियता र आँखण्डतामा असर गर्ने छ । जातिय राजनीति गर्नेको सन्ख्या बढ्ने छ र जातिय हिन्शाले प्रशय पाउनेछ ।   
यि सन्दर्भहरुको निरकरण गर्दै सफल आरोहण गर्ने बेला सिर्जित अहिलेको परीबेशले राजनैतीक एजेन्डा परिवर्तन गर्ने त होइन , आशन्का उत्पन्न गराएको छ । एकात्मक प्रणाली असफल सिद्द भएको अवस्थामा संघिय मोडेल नै परिमार्जन पो गर्ने कि नेता ज्यु । प्रदेश नम्बर ५ चलाऊनु आत्मघाती हुनेछ किनकी संघीयता नै गुम्ने खतरा प्रबल छ । जातीबादी नेताहरुको स्वार्थ फेरी नदेखियला भन्न सकिन्न ?  

अन्य समाचार, भिडियो तस्बिरको लागि तल क्लिक गर्नुस्:
  प्रतिक्रिया दिनुहोस्       साथीलाई पठाउनुहोस्
तपाईंको पूरा नाम :
तपाईंको ईमेल :
साथीको ईमेल :
सन्देश :
       
अन्य विचार,विश्‍लेषण,अन्तरवार्ता
चुनावमा हराएछ मेरो राष्ट्रिय झण्डासंगै राष्ट्रियता पनि
नेताहरुले बुझ्नुपर्ने कुरा
टाढाको सोचाइ
कम्युनिस्ट अनेकता नै नेपालीको दुर्भाग्य !
देशको राजनीति कुन मोडमा मोडिदै छ
आजका युवाहरुमा राष्ट्रियताको कमी
पश्चिमको अन्दोलन र अबको निकास !
हाम्रो पार्टीका लागि गुटबन्दी सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक समस्या हो ।
कानूनमा त लेखेको छ तर म मान्दिन - कानूनलाई न मान्ने यस्ता कर्मचारीलाई के भन्ने?
दुनियाँसामु पागल घोषितहुदै जेलनेलको मनोवलबिना असम्भव सामाजिक क्रान्ति
ओली सरकारको हार भयो: तर जीत कस्को भयो ?
लुटतन्त्रमा आधारित नेपालको गणतन्त्र र गुण्डागर्दीको केन्द्र राजनीतिक उद्योग
माओबादीको काँधमा बन्दुक राखेर एमालेलाई प्रहार गर्ने कांग्रेसको रणनीति
आज प्रचण्ड गुटले ओली विरुद्ध खेलेको षड्यन्त्र भोली देउवा गुटले नगर्ला भन्ने आधार के छ ?
बिकल्प: प्रत्क्षय निर्वाचित कार्यकारी
मेरो मामा, रातो नोट र रातो रगत
संस्कृत शिक्षा: उपेक्षा र हानि
एसएलसी प्रणाली फलामे ढोका भत्काएर नयाँ संरचनाको थालनी
बैशाखीको साहारामा 'ईन्जीनियर'
सरकारवाट घोषित वजेटका विच टिकाटिप्पणी र विपक्षी विरोधको औचित्य